1.8 Τομέας παραγωγής ενέργειας

1.8.1 Άρνηση της πυρηνικής ενέργειας

Ανεξάρτητα από τα αισιόδοξα αποτελέσματα, τόσο τα ιδιωτικά νοικοκυριά, όσο και η βιομηχανία και ο τομέας των μεταφορών εξακολουθούν να βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα ως το κύριο συστατικό του ενεργειακού μίγματος. Με μερίδιο περίπου το ένα τρίτο, τα ορυκτέλαια είναι η πιο σημαντική πρωτογενής πηγή ενέργειας, ακολουθούμενη από το φυσικό αέριο, το λιγνίτη, τον άνθρακα και την πυρηνική ενέργεια. Τα σχέδια της ομοσπονδιακής κυβέρνησης προβλέπουν την σταδιακή και πλήρη αντικατάσταση της πυρηνικής ενέργειας (με μερίδιο της τάξης του 9%) από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η πολιτική χρηματοδότησης που καθιερώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 του περασμένου αιώνα προβλέπει ισχυρά κίνητρα (συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών) για τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Ο Νόμος περί των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (EEG), ο οποίος προβλέπει ένα καθεστώς για την παροχή κινήτρων αγοράς για τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, θεωρείται ως ο πρωτοπόρος της πολιτικής ενθάρρυνση της χρήσης των ενεργειακών πηγών που δεν επηρεάζουν δυσμενώς το κλίμα. Μια σειρά αρχών αυτόυ του καθεστώτος έχουν υιοθετηθεί, σε μία ή την άλλη μορφή, στις νομοθεσίες πολλών χωρών.

Το βασικό έγγραφο που προετοιμάζει τη μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια (Energiewende) δημοσιεύθηκε από την κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας το Σεπτέμβριο του 2010, έξι μήνες πριν από το πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα. Το 2011, το σχέδιο εγγράφου έλαβε και νομοθετική υποστήριξη. Μερικά από τα πιο σημαντικά στοιχεία είναι:

• Μείωση των αερίων του θερμοκηπίου: κατά 80-95% έως το 2050,
• Στόχοι για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: 60% μέχρι το 2050 (οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας περιλαμβάνουν την ενέργεια από υδροηλεκτρικούς σταθμούς, την ηλιακή και την αιολική ενέργεια).
• Ενεργειακή απόδοση: αύξηση της ενεργειακής απόδοσης κατά 50% έως το 2050.
• Ενθάρρυνση των επιστιμονικών μελέτες και των δραστηριοτήτων ανάπτυξης στον τομέα.

Η πολιτική αυτή υποστηρίζεται από την κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και ως αποτέλεσμα ο τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας απολαμβάνει μια απαράμιλλη ανάκαμψη.

1.8.2 Ποιες είναι οι συνέπειες και οι επιπτώσεις για άλλες χώρες της ανάκαμψης στον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Η Γερμανία διαπρέπει στην επιδίωξη των στόχων της για την αύξηση του μεριδίου της ενέργειας απο ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κατά τα τελευταία δέκα χρόνια και η επιτυχία αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αποτελεσματική δημόσια πολιτική. Η πιο αποτελεσματική πολιτική αποδείχθηκε η πολιτική των προτιμήσεων πολιτικής, ενώ η ζήτηση για την πράσινη ενέργεια από τους πελάτες επίσης αυξάνεται σταδιακά. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, παρατηρείται περιορισμένη επίδραση στα κίνητρα για την κατασκευή και λειτουργία νέων εγκαταστάσεων. Ως εκ τούτου, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων οφείλεται στους παράγντες διέγερσης που υποστηρίζουν την πολιτική διαδικασία στη Γερμανία. Ακολουθούν οι συστάσεις για τη διαμόρφωση νέων πολιτικών και αγορών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μεταξύ των κινήτρων στη Γερμανία ξεχωρίοζυν οι ακόλουθοι παράγοντες:

Ισχυρή κεντρική κυβέρνηση και μια πολιτική κουλτούρα που δέχεται την παρέμβαση της κυβέρνησης.

Μια κρίσιμη μάζα κοινωνικών ομάδων που ενδιαφέρονται για τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Μια κρίσιμη μάζα πολιτικών με την απαραίτητη θέληση και την τεχνογνωσία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Κρίσιμος ρόλος του Κοινοβουλίου (Το παράδειγμα της Γερμανίας δείχνει ότι ο κλάδος της ηλεκτρικής ενέργειας και το Υπουργείο Οικονομίας προστατεύον μια σειρά από ειδικά συμφέροντα και δεν μπορούμε να αναμένουμε από αυτούς να είναι η κινητήρια δύναμη για την έγκριση και τη λειτουργία αποτελεσματικής νομοθεσίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η πρωτοβουλία αναλαμβάνεται από μεμονωμένους βουλευτές, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Υπουργείο περιβάλλοντος.)

Σχηματίσμός διακομματικων συνασπισμών: και πάλι το παράδειγμα της Γερμανίας δείχνει ότι η στήριξη των μέτρων για τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να αναζητηθεί μεταξύ των διαφόρων πολιτικών στρατοπέδων.

Κατανομή των βαρών: Όπως κάθε πολιτικό μέτρο, η εισαγωγή προτιμησιακής μεταχείρισης πηγαίνει με τα αντίστοιχα κόστη και οφέλη. Αποτελεσματική μέθοδος αποδείχθηκε η κατανομή του κόστους ανάμεσα σε ένα ευρύ φάσμα ανθρώπων, και ορισμένοι δικαιούχοι κατάφεραν με την πάροδο του χρόνου να δημιουργήσουν ένα ορατό λόμπι.

Η απελευθέρωση της αγοράς ανοίγει πολλές ευκαιρίες. Όταν η γερμανική αγορά ενέργειας απορυθμίστηκε το 1998, η προσωρινή μείωση της τιμής της ενέργειας άνοιξε ορισμένο διάκενο για αποζημιώσεις για τις γεννήτριες ανανεώσιμης ενέργειας πηγές. Η αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού, ωστόσο, συντρίβουν τους υπάρχοντες σημαντικούς παράγοντες στην αγορά ενέργειας, πράγμα που επιτρέπει την εμφάνιση νέων ομάδων, και αποδυναμώνει την ομοιογένεια των καθιερωμένων οργανώσεων του κλάδου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη συζήτηση σχετικά με τον Νόμο περί των Ανανεώσιμων Πηγων Ενέργειας (EEG) το 2000.

Στην καταναλωτική ζήτηση έχει αφεθεί κάποιο περιθώριο δράσης και η ευκαιρία για συμμετοχή στην αγορά.

Πολλά πράγματα είναι θέμα τύχης.

Ερωτήσεις ελέγχου σχετικά τις αρχές που περιέχονται στις πολιτικές και τη νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος

Ποιες είναι οι πιο σημαντικές αρχές που διαμορφώνουν την περιβαλλοντική πολιτική και νομοθεσία για το περιβάλλον;

Πώς χρησιμοποιείται η αρχή της πρόληψης και ποιες είναι οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές και οι μορφές με τις οποίες χρησιμοποιείται;

Ποια είναι τα προβλήματα στην εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει»;

Τι σημαίνουν οι υπεύθυνοι ενέργειες για την «περιβαλλοντική αειφορία» στο πλαίσιο της πολιτικής για το περιβάλλον;

Σε ποιες περιπτώσεις είναι αναγκαίο να γίνεται αναφορά στο διεθνές δίκαιο στον τομέα του περιβάλλοντος; Ποιες είναι οι κρίσιμες περιοχές και καταστάσεις στις οποίες γίνεται προσφυγή στο διεθνές δίκαιο;